Dla wielu osób wychowanych w Polsce Ludowej Kościół był czymś więcej niż miejscem modlitwy. Stanowił ważną część życia społecznego, miejsca spotkań, wychowania młodzieży i budowania lokalnych więzi. Szczególną rolę odgrywali ministranci i lektorzy – chłopcy, którzy poznawali funkcjonowanie parafii od strony niedostępnej dla większości wiernych.
Historia Szczepana Sadurskiego, dziś znanego satyryka i karykaturzysty pokazuje, jak wyglądała codzienność młodego ministranta w Lublinie lat 70. i 80. XX wieku. To jednocześnie opowieść o religii w PRL, rodzinnych tradycjach i dorastaniu w czasach, gdy Kościół pełnił w życiu wielu Polaków wyjątkową rolę.
Dowcipy na tej stronie:
Religijne wychowanie w czasach PRL
W wielu polskich domach praktyki religijne były czymś naturalnym. Niedzielna msza, święta kościelne, nabożeństwa majowe czy lekcje religii należały do codzienności.
Tak było również w rodzinie Sadurskich. Regularne uczestnictwo w życiu parafii sprawiło, że wszyscy trzej bracia zostali ministrantami. Dla wielu rodzin był to oczywisty element wychowania, przekazywany z pokolenia na pokolenie.
Ministrant od kuchni
Służba przy ołtarzu oznaczała znacznie więcej niż uczestnictwo w nabożeństwach. Ministranci poznawali zakrystię, liturgiczne zwyczaje oraz zasady funkcjonowania kościoła.
W kościele św. Piotra i Pawła (Bernardynów), młodzi ministranci musieli wiedzieć między innymi, kiedy używać dzwonków podczas mszy oraz jaki kolor ornatu obowiązuje w danym dniu. Poznawali też miejsca niewidoczne dla zwykłych wiernych – zakrystie, magazyny szat liturgicznych czy zaplecze świątyni.
Dla wielu chłopców była to pierwsza okazja do odpowiedzialnych obowiązków wykonywanych poza domem i szkołą.
Od ministranta do lektora
Kolejnym etapem było pełnienie funkcji lektora. W kościele św. Ducha w Lublinie Sadurski przez wiele lat czytał podczas mszy fragmenty Pisma Świętego.
Wymagało to odpowiedniego przygotowania. Kandydaci przechodzili szkolenia uczące poprawnej dykcji, spokojnego tempa czytania i występowania przed większą grupą ludzi. Umiejętności zdobyte w kościele często przydawały się później, także w życiu zawodowym.
Religia w PRL. Kościół jako miejsce spotkań młodzieży
Parafie organizowały nie tylko nabożeństwa. Istotną częścią działalności były wyjazdy wakacyjne, spotkania oraz różnego rodzaju inicjatywy integrujące młodzież.
Wspomnienia z tamtych lat pokazują, że dla wielu uczestników najważniejsze były relacje koleżeńskie. Wakacyjne wyjazdy, wspólne rozmowy czy parafialne gazetki tworzyły środowisko, które pozostawało w pamięci na całe życie.
W przypadku Szczepana Sadurskiego już wtedy pojawiły się pierwsze próby działalności satyrycznej. Tworzył humorystyczne gazetki i rysunki prezentowane w zakrystii, które cieszyły się zainteresowaniem zarówno kolegów, jak i księży.
Kościół i najnowsza historia Polski
Wspomnienia obejmują również wydarzenia związane z okresem stanu wojennego. Szczególnie zapamiętany został 13 grudnia 1981 roku, gdy podczas nabożeństwa zabrzmiały słowa pieśni „Boże, coś Polskę” w historycznej wersji „Racz nam wrócić Panie”.
Takie momenty przypominają, że w realiach PRL Kościół pełnił nie tylko funkcję religijną, ale także społeczną i patriotyczną.
Ślad, który pozostał
Historia młodego ministranta z Lublina nie jest wyjątkowa. Podobne doświadczenia miały tysiące Polaków dorastających w czasach PRL. Dla jednych był to etap przejściowy, dla innych ważna część życiowej tożsamości.
Wspomnienia pokazują jednak, że służba ministrancka była czymś więcej niż uczestnictwem w liturgii. Stanowiła szkołę odpowiedzialności, współpracy i kontaktów międzyludzkich, które często pozostawiały trwały ślad na całe życie.
Religia w PRL: (c) DobryHumor.pl
Zobacz też:
> Sadurski – dzieciństwo w Lublinie
> Czy talent plastyczny może być ciężarem? O sześcioletnim „oszuście” z Lublina
